Dofinansowanie do nauki

Praktyczne informacje o świadczeniach związanych z nauką

System świadczeń związanych z nauką wyróżnia kilka form dofinansowania, które zależą od rodzaju szkoły, pobieranej edukacji oraz wieku i sytuacji życiowej osoby występującej o dofinansowanie.

Dla rodziców

W przypadku dzieci uczęszczających do szkoły podstawowej podręczniki szkolne oraz pomoce naukowe są za darmo. W przypadku młodzieży uczęszczającej do gimnazjum czy liceum(szkolnictwo ponadpodstawowe) wszelkie materiały szkolne nie są refundowane przez rząd czy instytucje pozarządowe. Rodzice niepełnoletnich dzieci, które uczęszczają do szkoły ponadpodstawowej, mogą wystąpić o przyznanie im dofinansowania na dziecko, które nazywane jest tegenmoetkoming ouders. O dofinansowanie mogą ubiegać się rodzice, których dziecko 1 lipca 2008 roku było młodsze niż 18 lat i uczęszczało do jednego z rodzajów szkół ponadpodstawowych (vmbo, mavo, havo, vwo, vavo, bol, lwoo). Dofinansowanie należy się tylko rodzicom, których dzieci pobierają naukę w systemie dziennym. Rodzice, których dzieci uczęszczają do szkół specjalnych oraz pobierają edukację za granicą, nie mogą ubiegać się o tegenmoetkoming ouders. Obywatel polski mieszkający w Holandii i posiadający dzieci pobierające tu edukację może ubiegać się o przyznanie mu dofinansowania poprzez wypełnienie odpowiedniego formularza (dane zawarte w formularzu dotyczą między innymi oficjalnego adresu zamieszkania, BSN-numer, konta bankowego, więc przed rozpoczęciem załatwiania dofinansowania trzeba uregulować te kwestie), dostępnego na stronie: www.ib-groep.nl oraz kopii paszportu. Kwota dofinansowania zostanie wyliczona na podstawie wspólnych dochodów rodziców za rok podatkowy 2006. W wyliczeniu kwoty dofinansowania brane są pod uwagę dochody obojga rodziców bądź prawnych opiekunów dziecka oraz innych dzieci w rodzinie. Jeśli wspólny dochód za rok podatkowy 2006 nie przekroczył 31.773 euro, wtedy kwota dofinansowania będzie wypłacana w całości, natomiast jeśli wspólny dochód tę kwotę przewyższa, wysokość dofinansowania zostanie odpowiednio zmniejszona.

Dla pełnoletnich uczniów

W przypadku młodzieży, która w dalszym ciągu uczęszcza do jednej z wyżej wymienionych szkół ponadpodstawowych, ale właśnie ukończyła 18 lat, istnieje możliwość ubiegania się o tegenmoetkoming scholieren, czyli dofinansowania dla ucznia, które będzie on otrzymywał na własne konto bankowe. Każdy pełnoletni uczeń szkoły ponadpodstawowej ma prawo do podstawowego dofinansowania w kwocie 98,51 euro, jeśli mieszka z rodzicami, oraz 229,67 euro, jeśli mieszka samodzielnie. Istnieje możliwość ubiegania się o dodatkowe formy dofinansowania, takie jak zwrot kosztów związanych z materiałami szkolnymi czy opłatą kursów. Chcąc ubiegać się o tę formę dofinansowania, uczeń musi uczęszczać do jednej z wyżej wymienionych szkół, a także być w wieku 18-30 lat. Przy określaniu wysokości dofinansowania będą brane pod uwagę także dochody rodziców. Specjalnym zasadom dofinansowania podlegają osoby, które pobierają edukację w systemie zaocznym, a także uczniowie beroepsonderwijs, polegającym na łączeniu pracy oraz edukacji. Zazwyczaj osoby te są pełnoletnie i mogą same ubiegać się o przyznanie im dofinansowania. Ze względu na to, iż w zdecydowanej większości osoby te posiadają źródła dochodu, a często mają także partnera i dzieci, trudno jednoznacznie wymienić zasady przyznawania form dofinansowania dla tej grupy. Wszelkie informacje dostępne są na stronie IB-groep pod hasłami: tegenmoetkoming deeltijders (dofinansowanie dla studentów szkół zaocznych) oraz studiefinanciering in het beroepsonderwijs (stypendia dla studentów edukacji zawodowej).

Dla studentów

Studenci studiów wyższych także mogą ubiegać się o różne formy dofinansowania oraz o stypendia. Poza bezzwrotnymi formami dofinansowania, które są określane jako darowizna, student może się także ubiegać o przyznanie mu kredytu (maksymalna kwota kredytu to 829,24 euro miesięcznie), który po ukończeniu studiów musi zostać zwrócony. W przypadku studentów posiadających partnera, którego dochody nie przekraczają ustalonej kwoty 8.129 euro, mogą oni wystąpić o przyznanie dodatku dla partnera (partnertoeslag) w wysokości 535,11 euro. Także student, który nie ma partnera, ale ma pod opieką dziecko poniżej 18. roku życia, może wystąpić o przyznanie mu dodatku dla rodzica (eenuodertoeslag), którego wysokość wynosi 428,21 euro miesięcznie. W przypadku studiów oraz form dofinansowania szkolnictwa wyższego należy zawsze pamiętać, iż student posiadający obywatelstwo polskie może studiować na uczelni holenderskiej i ubiegać się o przyznanie mu stypendium, ale wszelkie formalności związane z zapisaniem się na studia oraz wystąpieniem o stypendium powinien rozpocząć odpowiednio wcześnie, aby niezbędne dokumenty były gotowe na czas.

Dla (przyszłych) nauczycieli

Ostatnia formą świadczeń związanych z nauką jest dofinansowanie dla nauczycieli. Ta forma pomocy jest adresowana do wszystkich studentów, którzy studiują na uczelniach czy akademiach pedagogicznych przygotowujących do zawodu nauczyciela. W zdecydowanej większości osoby te nie mają prawa do otrzymywania stypendium, a bezzwrotną formą wsparcia w ich przypadku jest dofinansowanie dla nauczycieli (tegenmoetkoming leraren). Maksymalna kwota dofinansowania wynosi 567,23 euro w przypadku refundacji kosztów związanych z opłatą kursów i edukacji oraz 647,16 euro w przypadku dofinansowania do wydatków szkolnych. W przypadku osób, które w roku podatkowym 2006 otrzymały dochód nie przekraczający kwoty 31,773 euro, kwota zasiłku będzie wypłacana w całości, a osoby o dochodach wyższych otrzymają dofinansowanie odpowiednio zmniejszone.

Ubezpieczenie dla ZZP

Dobrowolne ubezpieczenia dla osób prowadzących działalność gospodarczą

Wszystkie osoby, które posiadają legalną pracę, zostają automatycznie ubezpieczone przez swojego pracodawcę na wypadek choroby (ziektewet-verzekering), ciąży (należy do ubezpieczenia wchodzącego w skład ziektewet), niezdolności do pracy (WAO bądź WIA-verzekering) oraz bezrobocia (WW-verzekering). Natomiast osoby prowadzące własną działalność gospodarczą mogą skorzystać z prawa do dobrowolnego ubezpieczenia od powyższych przypadków.

4 rodzaje ubezpieczeń dla ZZP

Spośród czterech dobrowolnych ubezpieczeń osoba może wybrać tylko te formy ubezpieczenia, które uważa za najodpowiedniejsze dla siebie, bądź też ubezpieczyć się na wypadek wystąpienia wszystkich przewidzianych okoliczności. W każdej chwili ma także możliwość anulowania ubezpieczenia bez terminu wypowiedzenia czy wzięcia innej formy ubezpieczenia. Także przy określaniu kwoty ubezpieczenia istnieje możliwość wyznaczenia stawki, na jaką dana osoba chce się ubezpieczyć, z tym, że kwota ta nie może przekroczyć maksimum dziennego wynagrodzenia uzyskiwanego z prowadzenia działalności gospodarczej. Składka ubezpieczenia jest pobierana co miesiąc i zostaje to potwierdzone fakturą. Dobrowolne ubezpieczenie znajduje się w ofertach wielu firm ubezpieczeniowych, a także UWV (Agencji Opieki Społecznej – Uitvoeringsinstituut Werknemers Verzekeringen). Dobrowolne ubezpieczenie w UWV obejmuje ubezpieczenie na wypadek choroby, ciąży oraz niezdolności do pracy. Aby w razie zaistnienia jednej z podanych sytuacji móc się ubiegać o otrzymanie zasiłku, należy opłacać składki na ubezpieczenie na wypadek choroby – ziektewet oraz WIA, a w przypadku osób pracujących jako pomoc (czy to w zakładzie państwowym jako alfa-hulp, czy w domach prywatnych) – także WW-verzekering, na wypadek utraty pracy. Z ziektewet osoba jest ubezpieczona na wypadek utraty otrzymywania dochodów w przypadku choroby. Jeśli osoba jest chora dłużej niż 2 dni, może się ubiegać o przyznanie jej zasiłku chorobowego. Długość otrzymywania zasiłku nie może przekraczać okresu 104 tygodni. Kwota zasiłku ustalana jest na podstawie dziennej stawki dochodów, jaką osoba otrzymywała przed chorobą, i stanowi 70% tej kwoty. W trakcie choroby osoba musi aktywnie brać udział w programie przygotowującym ją do powrotu do pracy (re-integratietraject). W tym czasie, w uzgodnieniu z lekarzem i doradcą zawodowym, osoba chora szuka takiej formy pracy, która pozwala jej powrócić na rynek pracy w wymiarze godzin, jaki jest ona w stanie wykonywać.

ZEZ-uitkering, czyli zasiłek macierzyński

W przypadku ciąży osoba posiadająca własną działalność gospodarczą może ubiegać się o przyznanie jej zasiłku macierzyńskiego. Osoba taka podlega zasadom przyznawania zasiłku macierzyńskiego zawartym w tzw. ZEZ-uitkering, który reguluje zasady dotyczące zasiłku macierzyńskiego dla osób prowadzących własną działalność, wykonawców wolnych zawodów (na przykład: freelancer, pomoc domowa, artysta). Aby otrzymywać zasiłek, należy wypełnić i wysłać odpowiedni formularz, który dostępny jest na stronie internetowej UWV (www.uwv.nl/particulieren/ziek-of-zwanger). Należy to zrobić 2-4 tygodnie przed planowaną datą rozpoczęcia otrzymywania zasiłku. Niezbędnymi dokumentami, jakie trzeba przedstawić UWV, są także: zaświadczenie o ciąży (zaświadczenie może wydać położna, ginekolog bądź lekarz rodzinny) oraz rozliczenie podatkowe za ostatni rok. Wysokość zasiłku zostanie naliczona na podstawie przychodów za ostatni rok podatkowy. Maksymalna wysokość zasiłku, która bez względu na dochody nie może być przekroczona w roku 2008, wynosi około 1300 euro.

WAZ-uitkering dla niezdolnych do pracy

Trzecią formą dobrowolnego ubezpieczenia jest ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy dla osób prowadzących własną działalność (Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen – WAZ). Do 2004 roku WAZ był ubezpieczeniem obowiązkowym i osoby, które podlegały temu systemowi opieki społecznej, mogą w dalszym ciągu z niego korzystać, a w razie choroby ubiegać się o zasiłek (WAZ-uitkering). Od 1 sierpnia 2004 roku nastąpiła zmiana w tej formie ubezpieczenia, a WAZ został zastąpiony dobrowolnym ubezpieczeniem na wypadek choroby (Ziektewetverzekering oraz WIA-verzekering). Wszystkie osoby prowadzące własną działalność gospodarczą, które korzystały z zasiłku na wypadek niezdolności do pracy przed 2004 rokiem i na skutek poprawy stanu zdrowia lub wyjazdu za granicę bądź jeszcze innych przyczyn przestały dostawać zasiłek, mogą po spełnieniu szeregu warunków ponownie wystąpić o przyznanie WAZ-uitkering. Osoba, która nie ukończyła 65 lat i jest mniej niż w 75% niezdolna do pracy, może wystąpić o przyznanie jej zasiłku. Kwota zasiłku jest ustalana na podstawie przychodów, jakie otrzymywała osoba przed chorobą, ale nie wyższa niż minimalne wynagrodzenie. W przypadku osób, których wysokość zasiłku nie przekracza minimum socjalnego, istnieje możliwość ubiegania się o zapomogę. Równolegle z otrzymywaniem zasiłku istnieje także możliwość podjęcia pracy, jeśli stan zdrowia na to pozwala. Kwota zasiłku zostanie w takiej sytuacji wyliczona na podstawie uzyskiwanych w ten sposób dochodów. Osoby, które rozpoczęły własną działalność gospodarczą po 1 sierpnia 2004 roku, mogą wykupić WIA, które jest ubezpieczeniem gwarantującym otrzymywanie zasiłku w sytuacji, kiedy osoba prowadząca własną działalność na skutek wypadku czy choroby nie może więcej pracować. W przypadku osoby przewlekle chorej po 104 tygodniach otrzymywania zasiłku chorobowego lekarz UWV bądź doradca zawodowy doradzą danej osobie, jaki rodzaj pracy może ona jeszcze wykonywać, biorąc pod uwagę jej ograniczenia zdrowotne. Aby móc otrzymywać WIA, należy: być niezdolnym do pracy w 35% procentach, co określi lekarz, a kwota, jaką osoba może zarabiać z jej ograniczeniami zdrowotnymi, nie przekracza 65% kwoty, jaką otrzymuje osoba zdrowa z podobnymi kwalifikacjami i poziomem wykształcenia.

Świadczenia dla niepełnosprawnych

Wykaz świadczeń, na jakie mogą liczyć niepełnosprawni w Holandii

Holenderski system opieki społecznej przewiduje szereg dofinansowań dla osób niepełnosprawnych. Przedstawiamy dwie formy świadczeń: prawo społecznego wsparcia (Wmo) oraz zasiłek dla niepełnosprawnych (Wajong).

Prawo społecznego wsparcia

Wszelkie niezbędne zmiany mieszkaniowe, takie jak dostosowanie łazienki czy toalety do potrzeb niepełnosprawnego, instalacja windy czy przebudowa mieszkania, można przeprowadzić w porozumieniu z gminą, uzyskując dofinansowanie bądź zupełną refundację kosztów. Do 1 stycznia 2007 roku obowiązywało Prawo zaopatrzenia niepełnosprawnych (Wet voorzieningen gehandicapten – WVG), które regulowało wszelkiego rodzaju kwestie związane z ułatwieniem życia niepełnosprawnemu obywatelowi i normalnego funkcjonowania w społeczeństwie. Od 1 stycznia 2007 roku prawo to zostało zastąpione nową regulacją, nazywaną Prawo społecznego wsparcia (Wet maatschappelijke ondersteuning – Wmo). Organem odpowiedzialnym za przyznawanie dofinansowania jest fundacja gminna (het Gemeentefonds). Z tego względu, iż to gminy odpowiedzialne są za przestrzeganie Wmo, zasady przyznawania i uzyskiwania Wmo mogą być różne w poszczególnych rejonach Holandii i zależne od możliwości finansowych gminy oraz postanowień władz gminnych. Wmo jest adresowane dla osób niepełnosprawnych, chronicznie chorych oraz osób starszych, które ze względu na wiek mają ograniczenia fizyczne. Wmo przewiduje pomoc w następujących dziedzinach: pomoc domowa, dostosowanie domu do specyficznych potrzeb, wózek inwalidzki czy inne urządzenia pomagające w transporcie, karta do parkowania dla osób niepełnosprawnych. Gminy mają na celu pomoc osobom długotrwale chorym czy niepełnosprawnym, więc w przypadku tymczasowej, krótkotrwałej pomocy Wmo nie ma zastosowania. Na przykład w sytuacji, kiedy osoba ze złamaniem obu nóg potrzebuje na pewien czas wózka inwalidzkiego, aby móc się poruszać, nie uzyska pomocy z funduszu gminnego. Aby móc skorzystać z pomocy gminy w jednym z wyżej wymienionych wypadków, należy udać się do gminy odpowiadającej miejscu zamieszkania, gdzie zazwyczaj znajduje się specjalne okienko nazywane Wmo-loket. Tam należy wypełnić formularz, w którym oprócz standardowych pytań o adres i sofi-numer znajdują się także pytania o wysokość dochodów, aby gmina mogła wyliczyć kwotę, jaką osoba wnioskująca o dofinansowanie musi zapłacić z własnej kieszeni (tzw. eigen bijdregen). Wysokość kwoty, jaką należy samemu dopłacić do Wmo, zależy od wspólnych dochodów osoby wnioskującej oraz jej ewentualnego partnera. Wszelkie szczegółowe informacje związane z Wmo można otrzymać bezpośrednio w urzędzie gminy bądź pod bezpłatnym numerem telefonu 0800-8051.

Zasiłek dla młodych niepełnosprawnych – Wajong

Drugą formą świadczeń społecznych dla osób niepełnosprawnych jest Wajong. Specjalnie dla osób w młodym wieku, których dotknęło kalectwo, istnieje zasiłek na wypadek niezdolności do pracy młodych osób niepełnosprawnych, nazywany w skrócie Wajong (De Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggendicapten). Należy spełnić wiele warunków, aby móc otrzymywać zasiłek, między innymi: niepełnosprawność nastąpiła przed 17. rokiem życia bądź osoba przed ukończeniem 30. roku życia na skutek kalectwa czy długotrwałej choroby nie jest w stanie pracować, ale studiuje. Cała lista warunków, jakie ubiegający musi spełnić, dostępna jest na stronie Agencji Opieki Społecznej (Uitvoeringinstituut Werknemers Verzekeringen – UWV), na którą odsyłamy wszystkich zainteresowanych tematem świadczeń społecznych dla niepełnosprawnych (www.uwv.nl/wajong). Należy podkreślić, że jak w wielu innych przypadkach, także w kwestii zasiłku dla niepełnosprawnych zawsze należy osobiście udać się do odpowiedniej instytucji i przedstawić osobistą sytuację, ponieważ prawo holenderskie przewiduje wiele możliwości odwołania się, a często osoby, wydawałoby się, nie spełniające warunków określających przyznanie zasiłku, mogą go w szczególnych sytuacjach otrzymywać. Wysokość zasiłku zostaje ustanowiona na podstawie stopnia niepełnosprawności, który określą lekarze i doradcy zawodowi UWV. Zasadą jest, że osoba musi być minimum w 25% niezdolna do pracy, aby móc ubiegać się o przyznanie jej Wajong. Maksymalna kwota zasiłku, którą otrzymują osoby zupełnie niezdolne do pracy, stanowi 75% obowiązującej stawki minimum wynagrodzenia dla młodzieży (minimum jeugdloon, inaczej nazywane Wajong grondslag). W zależności od stopnia niezdolności do pracy kwota ta będzie ulegała zmianom.

Zapomoga oraz korting dla niepełnosprawnych

Jeśli osoba otrzymująca Wajong nie posiada dochodów odpowiadających minimum socjalnego, wtedy może ona wystąpić o przyznanie jej zapomogi. Należy to zrobić równocześnie ze składaniem wniosku o przyznanie zasiłku dla niepełnosprawnych albo w ciągu 6 tygodni po otrzymaniu decyzji o przyznaniu Wajong. Istnieje także możliwość otrzymania wyższej kwoty zasiłku, jeśli osoba wymaga szczególnej opieki, na przykład ze strony pomocy domowej czy pielęgniarki. W takiej sytuacji kwota zasiłku może wynosić 85%, a nawet 100% Wajong-grondslag. Osoba otrzymująca zasiłek może także pracować w wymiarze godzin, na jaki pozwala jej niepełnosprawność czy choroba. Warto wiedzieć, że osoba otrzymująca Wajong ma także prawo do otrzymywania tzw. kortingu dla młodych niepełnosprawnych (de jonggehandicaptenkorting), który jest zwolnieniem z części podatku. W roku 2008 kwota tego kortingu wynosi 666 euro. Niepełnosprawny otrzymujący tylko Wajong od UWV dostaje zwrot kortingu od tej instytucji, natomiast osoby, które korzystają także z innych form pomocy, muszą same ubiegać się o zwrot bezpośrednio w urzędzie podatkowym (Belastigdienst). W przypadku osób, które pomimo niepełnosprawności pozostają aktywne zawodowo, także pracodawca może wystąpić o przyznanie kortingu dla swego pracownika, którego wartość będzie dołączana automatycznie do pensji. Pracodawca nie jest zobowiązany do śledzenia sytuacji osobistej swego pracownika i to na tym ostatnim ciąży obowiązek dopilnowania kwestii związanych z otrzymywaniem kortingu. Osoby, które w poprzednich latach z różnych przyczyn nie otrzymały zwrotu z urzędu podatkowego, mogą wciąż ubiegać się o zwrot należącego się im kortingu za ostatnie 5 lat, jeśli przez te lata niepełnosprawny otrzymywał Wajong bądź inny zasiłek. Czas składania wniosków o zwrot zaległego kortingu (maksimum 5 lat wstecz) upływa 31 grudnia 2008 roku. Każdą zmianę w stanie zdrowia osoby otrzymującej zasiłek należy zgłaszać w UWV, ponieważ poprawa bądź pogorszenie się stanu zdrowia mogą (ale nie muszą) mieć wpływ na wysokość otrzymywanego zasiłku. W przypadku osoby, której stan zdrowia się poprawił i na przykład może ona pracować w większym wymiarze godzin niż do tej pory, kwota zasiłku zostanie dopasowana do zaistniałych okoliczności. W przypadku osoby, której stan zdrowia się pogorszył i na przykład osoba ta nie jest w stanie w ogóle pracować albo może pracować mniejszą liczbę godzin, albo wymaga szczególnej opieki, co wiąże się z dodatkowymi kosztami – wysokość zasiłku może zostać podwyższona. W niektórych przypadkach stan zdrowia niepełnosprawnego nie ma wpływu na wysokość zasiłku, lecz i tak zmiany należy zgłaszać poprzez formularz zamieszczony na stronie UWV.